Jak dostosować ebooki do EAA – krok po kroku

Wiesz już, że EAA dotyczy Twojego wydawnictwa. Pytanie brzmi: co konkretnie zrobić z plikami? Poniżej proces, którym prowadzimy remediację – od pojedynczego tytułu po całe backlisty. Sześć kroków, w tej kolejności.

Krok 1. Audyt – najpierw diagnoza, potem leczenie

Zanim cokolwiek poprawisz, musisz wiedzieć, co jest zepsute. Rzetelny audyt łączy trzy warstwy:

EPUBCheck – walidacja techniczna pliku (poprawność EPUB),
Ace by DAISY – automatyczna kontrola dostępności (struktura nagłówków, metadane, kontrasty, alt-teksty),
test manualny z czytnikiem ekranu – bo automat wykrywa tylko część problemów: nie oceni, czy alt-tekst ma sens, czy kolejność czytania jest logiczna ani czy z przypisu da się wrócić do tekstu.

Wynik audytu to lista poprawek z priorytetami – i realna wycena pracy. Przy większych katalogach audytuje się reprezentatywną próbkę: pliki z jednej linii produkcyjnej psują się zwykle w ten sam sposób.

Krok 2. Naprawa struktury dokumentu

Fundament dostępności to semantyka HTML wewnątrz EPUB-a:

nagłówki <h1>–<h6> w poprawnej hierarchii – czytnik ekranu nawiguje po nagłówkach, nie po wyglądzie tekstu;
poprawna kolejność czytania – treść w plikach musi płynąć w tej samej kolejności, w jakiej czyta ją człowiek;
listy, tabele, cytaty blokowe oznaczone właściwymi znacznikami (<ul>, <table>, <blockquote>), nie akapitami udającymi listę;
przypisy jako działające linki w obie strony – do przypisu i z powrotem do tekstu;
deklaracje języka w pliku OPF i w każdym dokumencie HTML, plus oznaczenie wtrąceń obcojęzycznych;
style wyłącznie w CSS – zero stylowania inline, żeby czytelnik mógł nadpisać typografię swoimi ustawieniami.

Krok 3. Teksty alternatywne ilustracji

Najbardziej pracochłonny element remediacji. Zasady:

każda ilustracja niosąca treść dostaje opis alternatywny (co przedstawia i po co jest w tym miejscu książki);
ilustracje dekoracyjne dostają pusty alt="" i oznaczenie role="presentation" – żeby czytnik ekranu je pominął;
okładka i strona tytułowa jako obrazy – opis obowiązkowy, z pełną informacją tekstową;
wykresy i tabele w formie obrazka wymagają wersji tekstowej lub opisu rozszerzonego.

Przy setkach ilustracji wspieramy się generowaniem opisów z redakcyjną weryfikacją człowieka – o tym, jak to działa, piszemy w ofercie.

Krok 4. Nawigacja i wygoda czytania

spis treści (plik nawigacyjny) – hierarchiczny, kompletny, klikalny;
lista stron – jeśli istnieje wydanie drukowane, czytelnik musi móc trafić na „stronę 134" (ważne np. w edukacji);
tytuły dokumentów (<title>) opisujące zawartość rozdziału;
sensowne teksty linków – „zobacz rozdział 5", nie „kliknij tutaj";
kontrast tekstu i tła zgodny z WCAG AA – także na obrazach z tekstem.

Krok 5. Metadane dostępności

Plik może być wzorowo dostępny, ale jeśli nie deklaruje tego w metadanych, sklepy i czytelnicy o tym nie wiedzą – a EAA wymaga wykrywalności cech dostępności. Potrzebne są dwa poziomy: schema.org w pliku EPUB i ONIX 3.0 (Codelist 196) w kanale dystrybucji. To na tyle obszerny temat, że poświęciliśmy mu osobny artykuł o metadanych dostępności.

Krok 6. Walidacja końcowa i test z czytnikiem ekranu

Po poprawkach plik przechodzi ponownie EPUBCheck i Ace, a następnie test z prawdziwym czytnikiem ekranu – NVDA na Windows, VoiceOver na urządzeniach Apple lub TalkBack na Androidzie. Sprawdzamy przejście przez spis treści, nawigację po nagłówkach, odczyt ilustracji i przypisów. Dopiero to potwierdza, że plik działa dla ludzi, nie tylko dla walidatora.

Ile to trwa i kosztuje?

Zależy od stanu wyjściowego: dobrze złożona powieść bez ilustracji to inna skala niż podręcznik ze 150 wykresami. Dlatego proces zaczynamy od audytu i wyceny – dostaniesz ją w 24 h. Przy backlistach liczonych w setkach tytułów pracujemy procesem masowym – szczegóły w artykule o remediacji backlisty do 2030.

FAQ

Czy mogę to zrobić własnym zespołem? Tak, jeśli masz kompetencje EPUB/HTML w zespole – pomocna będzie nasza checklista dostępnego ebooka. Prowadzimy też szkolenia. Większość wydawców łączy modele: nowości robi sama, backlistę zleca.

Czy remediacja psuje wygląd książki? Nie. Dostępność dotyczy struktury i semantyki – nie zmienia projektu graficznego. Poprawnie zrobiona jest niewidoczna dla czytelnika, który jej nie potrzebuje.

Od czego zacząć, jeśli mam 500 tytułów? Od audytu próbki i priorytetyzacji: najpierw bestsellery i tytuły o długiej sprzedaży, potem reszta partiami. Nie wszystko naraz – ale z harmonogramem, który realnie domyka się przed 2030.

Chcesz, żebyśmy przeprowadzili ten proces za Ciebie? Zobacz pełną ofertę remediacji albo od razu zamów wycenę w 24 h. A jeśli chcesz najpierw zobaczyć, na czym stoi Twój plik – sprawdź go za darmo.